Cykl metylacyjny i jego kofaktory

Metylacja jest podstawowym procesem, gwarantującym podziały komórkowe i naprawę DNA. Dzięki niemu nasz organizm może się regenerować i normalnie funkcjonować. Wspieranie właściwej metylacji jest ważne dla każdego, ale szczególnie ważny jest to temat dla osób chcących powiększyć rodzinę, dla ludzi z chorobami autoagresji i dzieci z problemami rozwojowymi.

W ciągu dnia, zajęci swoimi sprawami, rzadko myślimy o tym, że w naszym organizmie, w każdej sekundzie odbywa się niewyobrażalna ilość procesów, które muszą być dokładnie i precyzyjnie skoordynowane. Wszystkie działające na siebie cząsteczki chemiczne są od siebie wzajemnie zależne i na siebie wpływają.  W tym gąszczu działań i reakcji procesy metylacji zachodzą bezustannie na wielu jego poziomach.

Czym jest ta tajemnicza metylacja?

Metylacja oznacza replikację DNA, czyli powielanie zestawu materiału genetycznego, warunkującego nasze funkcjonowanie i jego jakość. Przy okazji bierze udział w ogromnej liczbie przemian biochemicznych kształtujących zdrowie. Warunkuje powstawanie takich związków jak koenzym Q10, melatonina, kreatyna, cholina, glutation czy neurotransmitery, odpowiedzialne za prawidłową pracę mózgu.

Od jakości metylacji zależy, czy niewłaściwie działające geny, w tym te, które mogą wywoływać choroby, będą aktywne, czy nie. Metylacja jest bardzo ważna, gdy myślimy o powiększeniu rodziny. Każdy z nas chce przekazać swoim dzieciom to, co najlepsze. Komórki w ciele rozwijającego się płodu dzielą się niezwykle dynamicznie. Od tego, czy organizm matki jest zaopatrzony w konieczne kofaktory do metylacji, w dużej mierze zależy rozwój i zdrowie rozwijającego się dziecka.

Cykl metylacji bierze też udział w pokonywaniu infekcji wirusowych, detoksykacji organizmu i usuwaniu metali ciężkich. Procesy metylacji są podstawą prawidłowego przebiegu cyklu Krebsa, w którym wytwarzana jest energia w postaci ATP, a także dla metabolizmu aminokwasów i zachodzących  w wątrobie procesów detoksykacji. Ponieważ metylacja odpowiada za regulację ekspresji części wadliwych genów, tym samym chroni organizm między innymi przed rozwojem nowotworów. Ilość i jakość produktów w końcowych reakcjach biochemicznych naszego organizmu musi być na tyle dobra, aby procesy zachodziły poprawnie, a produkty końcowe były bezpieczne dla organizmu.

Sam proces metylacji nie jest bardzo skomplikowany. Jest to zespół kilku genów i enzymów, które ze sobą współpracują. Metylacja oznacza dodanie grupy metylowej (węgiel plus trzy atomy wodoru) to innej cząsteczki, natomiast usunięcie takiej grupy to demetylacja.

Jakie jeszcze elementy uczestniczą w cyklu metylacyjnym?

W procesie metylacji kluczową rolę odgrywają witaminy B6, B12 i kwas foliowy oraz metionina. Wszystkie te elementy organizm musi pozyskać z pożywienia.

Geny biorące udział w cyklu metylacyjnym to : MTHFR, BHMT, CBS, MTR i MTRR.

Trzeba pamiętać, że o ile proces metylacyjny jest dosyć prosty, polimorfizmy na genach biorących w nim udział mogą go znacznie utrudnić. Jedną z najważniejszych kwestii są polimofizmy na genie MTHFR i rodzaj kwasu foliowego. Przy polimorfizmie MTHFR C667T suplementacja zwykłym kwasem foliowym może być bardzo szkodliwa. W tym wypadku lepiej się sprawdzi metylofolian. Natomiast przy polimorfizmie MTHFR a1289C lepszy będzie kwas folinowy. Jeżeli mamy dodatkowo polimorfizmy na genach COMT, powodujące że ten gen pracuje wolniej, dodatkowa podaż witamin B, szczególnie zmetylowanych, będzie zwiększać ilość dopaminy, co może powodować stany depresyjne i wiele innych dolegliwości. Jeżeli dodatkowo mamy polimorfizm na MAOA, który przyspiesza działanie tego genu, co powoduje szybsze spalanie serotoniny, katastrofa murowana. Dlatego samodzielne eksperymentowanie z tego typu suplementami jest dosyć ryzykowne. W końcu wpływamy bezpośrednio na sposób w jaki nasze DNA się replikuje, a przez to na cały organizm.

Ubocznym produktem reakcji metylacji jest homocysteina – aminokwas siarkowy, który powstaje z metioniny. To ważny związek dla funkcjonowania układu nerwowego i całego ciała. Jednak zbyt duże jego stężenie niekorzystnie wpływa na organizm, indukuje stany zapalne i przyczynia się powstawania wielu chorób, zwłaszcza tych związanych z układem krążenia.

Więcej o homocysteinie możesz przeczytać tutaj.

Homocysteina i co dalej?

Ponadto zaburzenia metylacji mogą prowadzić do formowania się komórek nowotworowych, zwiększenia stresu oksydacyjnego, zakłócają też metabolizm aminokwasów i spowalniają produkcję energii.

Zaburzenia metylacji bardzo często są spowodowane niewłaściwą dietą, która powoduje niedobory żywieniowe. Aby zwiększyć wydajność procesów metylacji warto uzupełnić ich poziom, a przede wszystkim zadbać o prawidłową, zrównoważoną dietę.

Autor

ANILA POPŁAWSKA